การพัฒนาสังคมกับการเสริมคุณภาพชีวิตของมวลมนุษย์

นอกเหนือไปจากการพัฒนาสังคมอาชีพเพื่อที่จะเพิ่มพูนรายรับซึ่งเป็นเรื่องเศรษฐกิจในครอบครัวอันส่งผลลัพธ์ต่อเศรษฐกิจมหภาคแล้ว โครงการอันเนื่องมาจากพระราชดำริทุกโครงการจะเติมเรื่องราวของการพัฒนาสังคมพร้อมทั้งการส่งเสริมคุณภาพชีวิตของประชากรเข้ามาไว้อีกด้วยเป็นสำคัญโดยถือหลักให้ประชาชนที่มีส่วนได้ส่วนเสียภายในท้องถิ่นนั่นเองได้เข้าร่วมมีส่วนในการพิจารณาด้วยตัวเองตั้งแต่เริ่มต้นโครงการ กระบวนการนี้เป็นที่รู้จักกันดีในพวกนักพัฒนาสังคมตามโครงการอันเนื่องมาจากพระราชดำริ เนื่องจากทรงเรียกกระบวนการนี้ว่าเป็นการระเบิดจากข้างใน คือ ประชากรผู้เกี่ยวข้องได้ส่วนเสียนั้นเป็นผู้ถือวิถีทางของตัวเองเพื่อจะเลือกเฟ้นวิถีทางการพัฒนาและพร้อมที่จะรับกระแสของการพัฒนาจากข้างนอกที่จะมีเข้ามาในภายหน้า ถ้าหากพิจารณาถึงการดำเนินงานในโครงการอันเนื่องมาจากพระราชดำริอย่างล้วงลึกแล้วจะแลเห็นได้เด่นชัดว่าพระองค์ทรงใช้หลักของการประชาพิจารณ์มานานนับเป็นเวลาหลายสิบปีก่อนจะเป็นที่รู้จักกันแพร่หลายและเริ่มกระทำกันอย่างกว้างขวาง ในขณะนี้วิธีการทำประชาพิจารณ์ของพระองค์นั้นเป็นแนวทางที่เรียบง่ายและตรงไปตรงมาโดยที่จะทรงอธิบายถึงจุดมุ่งหมายพร้อมทั้งข้อสรุปที่จะได้มาจากโครงการพัฒนาสังคมกับมวลชนที่มาเฝ้าดูรุมล้อมอยู่ ต่อจากนั้นจะทรงถามหาความเต็มใจและกลุ่มที่จะจำเป็นจะต้องเสียสละในในเวลานั้น

นอกจากเรื่องด้านเศรษฐกิจและการยกฐานะรายได้ของพสกนิกรแล้วอีกทั้งปรากฎเรื่องของการพัฒนาสังคม การปลูกสร้างความเข้มแข็งมั่นคงให้กับท้องที่ การเสริมสร้างคุณภาพชีวิตในแง่ขององค์รวมตลอดจนเรื่องราวของสังคมจิตวิทยาแนวทางชีวิตประเทศไทยพร้อมกับวัฒนธรรมเช่นกัน ภายในที่ตั้งพัฒนาสังคมพื้นที่วัดมงคลชัยพัฒนา อำเภอเมือง จังหวัดสระบุรี นั้นนอกจากการชี้นำทฤษฎีใหม่ตามที่ได้กล่าวไว้ขั้นต้นไปเรียนรู้ทดลองเพื่อให้เป็นแม่แบบแล้วยังเติมรวมไปถึงเรื่องราวการชี้นำแนวทางชีวิตประเทศไทยที่ดีงามในสมัยก่อนรื้อฟื้นขึ้นมาใหม่อีกด้วย โดยได้พระราชทานพระราชดำริให้จัดเตรียมทำศาลาอเนกประสงค์เพื่อที่จะให้พระสงฆ์ ชาวบ้าน พร้อมกับฝ่ายราชการได้พบปะแลกเปลี่ยนพัฒนาสังคมความรอบรู้และแก้ไขปัญหาของท้องถิ่นร่วมใจไม่ว่าจะเป็นปัญหาส่วนการทำมาหากินและปัญหาในชีวิตอื่น ๆ ในลักษณะของสามประสาน บ้านเรือน วัด และราชการอีกด้วย ซึ่งแบบอย่างชีวิตชาวไทยในลักษณะนี้น่าจะคงทนและปกป้องรักษาไว้ให้ดำรงอยู่ต่อไปในสังคมประเทศไทย แนวคิดเหล่านี้ได้สะท้อนให้มองเห็นพระวิสัยทัศน์และพระสติปัญญาที่ลุ่มลึก